LIÊN KẾT WEBSITE
v
 
Trung tâm văn hóa huyện KrôngBuk
LỄ CÚNG SỨC KHỎE

      Đồng bào Êđê Dham từ xưa cho đến nay vẫn giữ gìn những nghi lễ, tập tục  nét đẹp truyền thống, là bản sắc văn hóa của dân tộc. Nói đến nghi lễ, tục người Êđê phải nói đến Lễ cúng bến nước, Lễ cúng mừng lúa mới, Lễ cúng hồn lúa. Trong đó có Lễ cúng mừng sức khỏe là nghi lễ vẩn được người dân tiến hành thường xuyên và xem như đó là một nghi lễ không thể thiếu trong vòng đời người. Hàng năm, vào  những thời gian rảnh rỗi nông nhàn và của cải trong gia đình đã chuẩn bị đầy đủ, chủ nhà mời anh em bên họ của vợ (Dam adei) để bàn bạc và phân công việc để tổ chức cúng mừng sức khỏe cho con, cháu, anh em họ tộc của mình, lễ cúng mừng sức khỏe này thể hiện lòng yêu quý con cháu, tôn kính những người có công trong họ tộc và kính mong các đấng thần linh, ông bà tổ tiên phù hộ cho con cháu được khỏe mạnh.Gần đến ngày lễ, chủ nhà cho con cháu đi báo tin và mời mọi người trong buôn đến dự. Gian phòng khách (gah) của ngôi nhà dài là nơi làm lễ. Bên cạnh những ché rượu và bếp lửa hồng. Chiếu hoa được trải sẵn giữa sàn nhà dành cho khách quí. Bên vách nứa nhà sàn được kê ghế kpan (dài 7 đến 9m) dành cho những nghệ nhân đánh chiêng. Hai đầu nhà sàn là trải những chiếu hoa mới để đón bà con trong buôn đến dự. Tất cả chủ nhà và khách đều ăn mặc lộng lẫy.

           Ở lần cúng đầu tiên: Lễ vật dâng cúng là một ché rượu và vòng Kông một con gà trống, lễ này gọi Cut Kông, trao vòng Kông. Vào lễ, chủ nhà (tức vợ trong gia đình – tượng trưng cho thế lực và uy quyền và mẫu hệ dòng tộc) được ông chủ mời ngồi vào chiếc chiếu hoa đã được trải sẵn bên bếp lửa ngay cột nhà chính. Sau đó già làng (chủ lễ) cầm con gà trống thiến còn sống dâng cúng ông bà tổ tiên quay về phía đông bên hàng ché rượu. Gìa làng khấn: Ơ Giàng rừng, Giàng núi, Ơ Giàng suối, Giàng sông, giàng ông bà tổ tiên hãy về đây chứng kiến lễ cúng sức khỏe  phù hộ cho chủ nhà có được sức khoẻ như con voi rừng… Gìa làng khấn xong, bước đến ché rượu lớn nhất cầm lấy cần rượu và trao cho người được cúng sức khỏe. Tiếp đến chủ nhà (người vợ) trao cần rượu cho các con và dì, cậu, cô… trong dòng họ (theo thứ tự nữ trước nam sau) Chiêng trống nổi lên rộn rã, trầm hùng, bếp lửa cháy rừng rực. Chủ nhà sai người mang heo, gà, đến nướng  trên ngọn lửa hồng chuẩn bị đãi khách.

Nếu bạn là khách có mặt trong lễ cúng này, bạn sẽ được chủ nhà mời ngồi vào chiếc chiếu hoa trải giữa nhà, uống rượu cần, ăn thịt nướng, bạn sẽ được già làng cúng sức khoẻ và tặng một cái vòng Kông đeo vào cổ tay làm vật kỷ niệm, coi như đã được kết nạp vào cộng đồng. Chiếc vòng đồng sẽ là vật hộ mệnh cho bạn trong suốt cuộc đời. 

Ở lần cúng thứ 2: Lễ vật dâng cúng là một con heo chưa thiến khoảng chừng 40kg, vòng Kông được đánh dấu 3 vạch, ché rượu 3 ché, trưng bày lễ cúng ché, cột nêu có 3 vạch, thịt heo thui mổ ra để vào thúng, nia, tim cật gan để vào một tô, đầu heo, vai heo để bên hàng ché rượu, cơm 3 đĩa, xôi 3 đĩa, canh 3 tô, thịt 3 tô, 2bầu nước ,chén trầu cau thuốc lá cho tổ tiên,một chén đồng đựng rượu( Un song kơpiê tlâo) heo chưa thiến và 3 ché rượu.

         Ở lần cúng thứ 3: Lễ vật dâng cúng được tăng lên gồm: 1 con heo thiến khoảng 80 kg và 5 ché rượu (Un kriêu kpiê êma) vòng Kông được đánh dấu 5 vạch, ché rượu được bôi tiết 5 vạch, trưng bày lễ cúng, cột nêu có 5 vạch, cơm 5 đĩa, xôi 2 đĩa, canh 5 tô, thịt 5 tô, 2 bầu nước, chén trầu cau thuốc lá cho tổ tiên,một chén đồng đựng rượu.

Ở lần cúng thứ 4: Lễ vật dâng cúng được chuẩn bị nhiều nhất con heo thiến khoảng một tạ và 7 ché rượu (Un kriêu kpiê kJuh) và tất cả lễ trưng bày như: vòng Kông được đánh dấu 7 vạch, ché rượu được bôi tiết 7 vạch, thịt heo thui mổ ra để vào thúng; tim, cật, gan để vào một tô; đầu heo, vai heo để bên hàng ché rượu, cơm 7 đĩa, xôi 2 đĩa, canh 7 tô, thịt 7 tô, 2 bầu nước, chén trầu, cau, thuốc lá cho tổ tiên, một chén đồng đựng rượu.       

Cứ mỗi lần trong buôn làng có gia đình tổ chức cúng mừng sức khỏe cho con, cháu, anh, em trong nhà thì Dân trong buôn đến mừng sức khoẻ của chủ nhà lần lượt vào ra rất nhộn nhịp. Họ mang đến chủ nhà mừng con gà, ché rượu, gạo, nếp… và được chủ đón tiếp rất nồng hậu. Cuộc vui kéo dài suốt ba ngày đêm. Chiêng trống lúc trầm hùng, lúc sâu láng thiết tha. Từng đôi nam nữ nắm tay nhau nhảy múa xung quanh bếp lửa, chúc mừng sức khoẻ cho chủ nhà.

        Là một niềm vinh hạnh, sự tự hào cho một ai qua 4 lần cúng mừng sức khỏe đã qua tuổi 50-60 nếu gia đình có điều kiện gia đình sẽ tổ chức cúng mừng sức khỏe và lễ vật là một ché rượu một con gà cúng ông bà tổ tiên và sau đó lễ vật tiếp theo là một con trâu 7 ché rượu cần cho lễ cúng. và tất cả lễ trưng bày như:vòng Kông được đánh dấu 7 vạch, ché rượu được bôi tiết 7 vạch, thịt trâu thui mổ ra để vào thúng; tim, cật, gan để vào một tô; đầu trâu, vai trâu để bên hàng ché rượu; cơm 7 đĩa, xôi 2 đĩa; canh 7 tô, thịt 7 tô; 2 bầu nước; chén trầu, cau, thuốc lá; một chén đồng đựng rượu, cho tổ tiên.

        Cứ như thế đồng bào dân tộc Êđê tùy vào điều kiện hoàn cảnh kinh tế mà tổ chức lễ cúng mừng sức khỏe cho con cháu trong gia đình mình. Dù linh đình hay đơn giản thì từ sâu trong tâm thức của người dân đồng bào dân tộc Êđê muốn tỏ lòng thành kính tới các đấng thần linh và mong muốn các thần linh che chở phù hộ cho con, cháu, buôn làng./.

                                                                                                                                     Y Việt Knul

Sưu tầm viết theo lời kể của thầy cúng                           

 

BUÔN DRĂH, HUYỆN KRÔNG BUK TỔ CHỨC LỄ CẦU MÙA
ĐẠI HỘI THỂ DỤC THỂ THAO HUYỆN KRÔNG BUK LẦN THỨ VII - NĂM 2013
LỄ CÚNG BẾN NƯỚC CỦA ĐỒNG BÀO ÊĐÊ D’HAM
LỄ CÚNG SỨC KHỎE
Báo cáo thực hiện nhiệm vụ tháng 7/2012 và phương hướng nhiệm vụ tháng 8/2012
 
TRUNG TÂM VĂN HÓA TỈNH ĐẮK LẮK
Bản quyền thuộc Trung Tâm Văn Hóa Tỉnh Đắk Lắk
Địa chỉ : 02 Hùng Vương - TP.Buôn Ma Thuột - Tỉnh Đắk Lắk
Điện thoại : 05003.850609 - 05003.860827 - 05003.852168
Email : banbientapttvh@gmail.com
Thiết kế bởi Trung Tâm Công Nghệ và Dịch Vụ Nội Dung - Viễn Thông Đắk Lắk